İçerde tek, dışarda çift haneli giysi

Merkez Bankası geçen ay politika faizini 150 baz puan düşürerek yüzde 10,5’e çektikten sonra gördükten sonra bu ayki politika faizine çevrildi. Merkez Bankası faizi bu ay 1 puan düşerse Türkiye anında ilk kez TL’de tek, dövizde ise çift haneli borçlanacak. 1985’ten beri Türkiye ekonomisini yakından takip eden Prof.Dr. Şenol Babuşçu, yönetici TL’de tek, ihracat türünde ise çift haneli sorgulaması gibi bir durumu daha önce gördüğünü söyledi.

Türkiye’nin risk primleri bir nebze düşse de ihracat türünden harcamalarında yükselmede. Ankara dolar türünde yüzde 10 ile borçlanıyor. Peki ürünü tek, yurt dışı karışımı türünde çift haneli harcamalar Türk ekonomisi için ne anlama geliyor? Türk ekonomisinde son yıllarda birçok ilk yaşandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) faiz düşürdü.

Independent Türkçe’nin haberine göreAralık 2021’den itibaren sabit ölçü, ağustos ve eylül sonucu 100 baz puan indirilen politika faizi, geçen ay 150 baz puan aşağı çekilip yüzde 10,5’i gördü.

‘TÜRKİYE, YÜKSEK ENFLASYONDA AVRUPA BİRLİĞİ’NDE ŞAMPİYON’

Enflasyon sürekli rekor tazeliyor. Geçen ekimde yükselmeye başlayan patlama, kasım ve aralıkta aylık bazda sert bir şekilde tavan yaptı. Sonraki aylarda da devam etti. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) tahminlerine göre yüzde 85,51’e ulaştı. Enflasyon Araştırma Grubu ise (ENAG) yüzde 185,34’e işaret ediyor.

Hal böyle olunca Türkiye, yüksek nüfuzda Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkeler ve G20 devletleri arasında şampiyon. İlk defa Sefalet Endeksi’nde dinlemenin ilk sırasına yerleşerek (yüzde 93,3 puan) eski birinciliği merkezi kaptırmayan Arjantin’i de geride bıraktı.

ARJANTİN’İ DAHİ GERİDE BIRAKTI

Dünya genelinde en yüksek erişim sıralamasında; Türkiye, Zimbabve (269), Lübnan (162), Suriye (139), Sudan (117) ve Venezuela’nın (114) ardından 6. sırada. Senelerin yüksek nüfuzda olması gerek AB’nin G20 ülkeleri arasında birinciliği merkezde bırakmayan Arjantin’in bile geride kalması.

Bununla birlikte Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) geçen yıl hazırladığı rapor da Türkiye’nin artık dünyanın en büyük 20 ekonomisinden biri olduğunu ortaya koyuyor. Uzmanlar 21. sırayı gerileyen Türkiye’nin en büyüklerinin yer aldığı G20’den çıkma ihtimalini tartışıyor.

‘ÖRTÜLÜ FAİZ’ HAYATA GEÇİRİLDİ

54 yıl önce dövize çevrilebilir mevduat (DÇM) adıyla denenen ve geçen yılın son hücresi hükümetçe bir çözüm yolu olarak üretilen kur muhafazası TL mevduat mevduatı (KKM) ile bir yerdeki “örtülü faiz” hayata geçirildi.

Bu hesaplarda biriken para 1,5 lirayı buldu, Merkez Bankası ile Hazine’nin yükü ise sürekli arttı. Yeni yük döviz türünce çift haneli sorgulamayla geldi

Şimdilerde yine faiz kaynaklı yüksek oranda harcama nedeniyle Türkiye ağır bir yükün daha fazla depolanması. Eğer, 24 Kasım’daki Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında yeni bir faiz indirimi gelirse uzun bir süreden sonra içerideki faiz oranı tek haneli olacak.

‘BANKALAR CİDDİ KÂR ELDE EDİYOR’

Ancak bunun gerek, konut ve taflıma kredisine kullananlara hiçbir eser yok. Bankalar, TCMB’den yıllık yüzde 9 veya 9,5 ile kredi alacak. Ama ihtiyaç sahibine yüzde 30-35 ile kullandırtacaklar.

Tam da bu nedenle vergilendirme ciddi kâr elde ediyor. Merkez Bankası’nın tabelasında faizi tek kurala indiren hükümet, ihracat türünde çift haneli borçlanıyor.

927696-1344456134.jpg

Prof. Dr. Şenol Babuşcu

Prof. BABUŞÇU: FAİZ İNECEK

Dışarıdan gerçekleşen dolar harcamanın faizi yüzde 10’ü korunmuş durumda. Başkent Üniversitesi Uluslararası Finans ve Bankacılık Bölüm Başkanı Prof. Dr. Şenol Babuşcu’ya göre bu durum Türkiye’de ilk kez yaşanacak.

Babuşcu, Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan “düşürün” talimatı alan Merkez Bankası’nın 6 gün sonra iktidar (24 Kasım) toplantısında da faizi en az 1 puan indirme sonucuna varacağı kanaatinde.

Babuşçu, “Politika Faizi yüzde 9’a inecek. TL faizi tek haneli rakama iniyor. Ama Türkiye dışından dolar borçlanırken çift haneli (yüzde 10) faiz tutar. Tarihi gün yaşanacak. 40 yıldır ilk kez oluyor” diyor.

‘TL’DE TEK, DÖVİZ CİNSİNDE İSE ÇİFT HANELİ BORÇLANMA GİBİ BİR DURUMA TANIKLIK ETMEDİM’

Şenol Babuşçu, ithal ikameci büyüme stratejisinden dışa dönük serbest piyasa anlayışına dayanan ekonomi politikasına geçtiğimiz günlerden bu yana, yaklaşık 1985’ten beri Türkiye ekonomisini yakından takip eden bir isim. Maliye Bakanlığı’nda görevli kariyerini kamu bankalarında üstlendiği yöneticilik görevlerini sürdüren Babuşçu, ne yönetici ne yöneticiyle yönetimiyle TL’de tek, ihracat türünde ise çift haneli misafirhanesi gibi bir istisnaya tanıklık etmediğini söylüyor:

Daha geçen hafta 1,5 milyar dolar borçlandı Türkiye. Döviz türünden bu hatıra için yüzde 10 faiz ödenecek. Bakın odalarından tek haneli yürüyüşe doğru gidilirken dışardan kullanım amacı neden yükseliyor? Çünkü, güven kalmadı. Kredi derecelendirme kuruluşları puan düşürüyor. Borçlanma risk primleri aşağı çekmiyor. Bu döndürülebilecek bir sistem değil”

‘NE GEÇMİŞTE NE DE BUGÜNKÜ DÜNYA DA YERİ VAR’

Bir dönem Merkez Bankası’nda görev yapan Gelecek Partisi sözcüsü Serkan Özcan ise duruma tepkili.

Özcan’a göre Türkiye’de şu anda uygulanan para politikasının ne şimdiki dünyada ne geçmişteki yeri var. Aslında söz konusu uygulama da para politikası modeli demek doğru değil.

Evrak üzerinde yatak Türkiye’de bir tutuklama hedeflemesi rejimi olduğu algın verildiğini ama serbest biçimli çalışan bir piyasanın olmaması aktaran Özcan, “Oysa kalıcı hedefsi düzeltmelerde, şeffaf ve hesap verebilir bir merkez bankasına ve kısa vadeli faizlerin yayılmasıyla mücadele edecek şekilde belirlemene ihtiyaçları vardır” kullanan .

‘TÜRKİYE’DE FARKLI FARKLI FAİZ PİYASALARI OLUŞTURULMUŞ DURUMDA’

Hükümetin serbest yürütmeye aykırı müdahaleler nedeniyle para politikası faizinin düşürüldüğünü ancak piyasadaki mevduat ve kredi faizlerini artmaya devam ettiğini vurgulayan Özcan, “Yani Türkiye’de farklı farklı faiz piyasaları oluşturulmuş durumda. Bu da Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve hükümet yetkililerinin cahilce müdahaleleri nedeniyle meydana geldi” diyor.

913076-597304125.jpg

Ekonomist Serkan Özcan / Fotoğraf: Gelecek Partisi

Merkez Bankası’nda Uzman ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nda (BDDK) başkanlık danışma görevi üstlenen Gelecek Partisi sözcüsü Özcan da Prof. Dr. Babuşçu gibi 24 Kasım’daki toplantısında MB’nin tekrar politika faizi indirileceği görüşmelerde.

‘MERKEZ BANKASI, İÇERİDEN TALİMAT ZORUYLA BELİRLİYOR’

“Bunun yüzde 9 oranında çekileceğinin olası sonuçları” diyen Özcan, “Çünkü Merkez Bankası, çıkışı bunu duyurmuş durumda. . Şu anda MB’nin yaptığı faiz indirimini, “Dostlar alışverişte görüyorsun” diye niteliyor:

Kredi faizlerine bakın, mevduat faizlerine bakın, buradan böyle olmadığı çok net olarak yürütme. Merkez Bankası, talimatların talimatı zoruyla belirliyor olabilir ama uluslararası piyasaya çıktığı zaman hepimiz görüyoruz ki, Türk lirası ölçüsünde tek haneli faize ulaşılmasına rağmen Türkiye dolar ölçüsünde çift haneli borçlanıyor.”

Tecrübeli ekonomist bunun çok basit bir sebebi olduğunu söylüyor. Özcan’a göre MB sonuçları Türk lirası üzerine kurduğu baskıyı ve saçmalık politikalarını uluslararası piyasalardaki kişilere anlatamıyor. Özcan, “Hiç kimse MB faizi indiriyor diye döviz miktarını daha ucuz bir maliyetle Türkiye faize vermez” tahmini paylaşıyor.

‘AKLA, BİLİME, RASYONALİTEYE AYKIRI PARA POLİTİKASIDIR’

Türkiye’nin risk primine işaret eden Serkan Özcan, “Hepsinin temel nedeni de MB’nin; akla, bilime, rasyoneliteye aykırı para politikasıdır” deyip bakış açısını şöyle açıklıyor:

Ne kaydı ne şimdiki dünyada bu şekilde uygulanan para politikası var. Türkiye ilk defa açık bir tarzda serbest piyasa ekiplerine aykırı, zorlama ve talimatla bir para politikası yönetilen için Türk lirası türünde tabelada tek haneli faiz gidişatı. Gerçek hayatta kalmanın bunun nerelerde olduğunu biz bekliyoruz. Piyasada yüzde 30 oranında faiz almak bile zor oluyor. Ama MB tabelasında faizi yüzde 9 olarak görebileceğiz. Ancak Türkiye’de geçmişinde birleşmeyle mücadele politika bunalarında benzer bir olay yaşanmamıştır. Maalesef müdahalelerin okunması.”

966731-2018094084.jpg

Prof. Dr. Burak Arzova / Fotoğraf: Independent English

‘GARABETİN İŞARETİ’

Marmara Üniversitesi İşletme Bölümü Öğretim Üyesi Prof.

Arzova’ya göre TL harcamalarının maliyetleri döviz harcamalarının maliyetinden düşük olması bir “garabetin” işareti.

Faiz oranı tek haneye indirilmeden önce de TL bazında devlet yatırımları harcama faizlerinin, dolar cinsinden devlet iç harcamalarının izlenmesinden daha düşük olduğunu hatırlatan Arzova, “Onun için onu ifade edebileceğini.

‘İÇERDEN FAİZLERİ İNDİRDİĞİNİZ ZAMAN DIŞARIDA FAİZLER DÜŞMÜYOR’

“İçerden faizleri indirdiğiniz zaman faizler düşmüyor” uyarısında bulunan Arzova, “Buna rağmen faizleri indirme politikası devam edecek gibi görünüyor. 24 Kasım’daki toplantıda bir puan indirilirse 9,5’a inmiş olacak. burada çok yeni bir durum yok.zaten beklenen durumla karşı karşıyayız” diye konuşuyor.

‘TÜRKİYE YÜKSEK SEYREDEN ENFLASYONU AŞAĞI ÇEKEMİYOR’

Hükümetin uluslararası piyasaya müdahale etme yetkisinin bulunmadığını hatırlatan Arzova, Türkiye’nin risk ilkelerine dikkat çekiyor:

Bankalara müdahale ediliyor. Faizler aşağı çekiliyor. Ancak, dışarıdaki yaşanan risk primlerine göre şekilleniyor. Döviz ölçümü borçlanırken faizler Türkiye’ye yönelik beklentilere göre fiyatlanıyor. Çeşitli özelliklerden da Türkiye’ye yönelik uyarılar geliyor. Enflasyon haneleri çok yüksek olduğu bazı faizlerin varlıklarına ilişkin izalar geliyor. Sonuçlarda Türkiye’yi yüksek seyreden konuma indiremiyor.

Dış etkenleri etkileyen unsurlar, içerideki faiz indirimini çok fazla dikkate almak. Risk primlerini gözetliyorlar. Türkiye’nin risk pirimi de oldukça yüksek. Diğer yandan da uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları da Türkiye’nin onları düşürmedi. O nedenle dış giyimden daha ağır geldi.”

TABLONUN TANIĞI 200 TL

Uzmanların görüşlerine göre tablo net. Politika faizinin bir etkisi kalmadı. Sıfıra da indirilse artık piyasa itibar görmüyor. Aniden 20 puan yükseltilse de döviz uzantısı aşağı doğru dönmeyebilir. Türk lirasındaki değer kaybı durdurulamıyor. Ülke düşük faizle borçlanıyor.

Türk bankası alım gücü ise sürekli düşüş kaydediyor. Bunu en iyi şekilde özetleyen ise 200 liralık Türk banknotu. Liradan 6 sıfırın atıldığı 1 Ocak 2009’da dolar kuru 1,52 liraydı. O zaman 200 TL ile 131 dolar alınıyordu. Şimdi ise dolar kuru (18 Kasım’da) 18,62. 200 lira sadece 10,74 TL.

Bir başka deyişle Merkez Bankası’nın tedavüldeki en büyük banknotu olan bir adet 200 TL ile artık pek çok ürün satın alınamıyor.

Leave a Comment