Mustafa Kemal Paşa’nın Vahdettin’in firar girişiminde linç talimatı verdiği belge ortaya çıktı

Sultan Vahdettin’in 17 Kasım 1922’de İngiliz savaş gemisiyle incelemelerinden günler önce 4 Kasım’da Atatürk’ün padişahın kaçış girişiminde bulunma halinde linç yönünde İstanbul’da bulunan Ankara temsilcisi Refet Paşa’ya telgraf çıkışı ortaya çıktı. Yazar Murat Bardakçı, cumhurbaşkanlığı arşivinde bulunan belgeyi paylaştı.

abone ol

Son Osmanlı padişahı Sultan Vahdettin’in İngiliz savaş gemisiyle yurtta bekletilmesin 100. yıl dönümünde Habertürk yazarı Murat Bardakçı, Cumhurbaşkanlığı Arşivi’nde 01013068-13 numarada bulunan belgeyi yazısında paylaştı.

2 Kasım’da Fevzi Paşa’nın Mustafa Kemal Paşa’ya yazı göndererek Vahdettin’in ateş edebileceği yöne duyumlar aldıklarını söyleyen Bardakçı, bunun üzerine Mustafa Kemal Paşa’nın, İstanbul’da Ankara’nın temsilcisi olarak bulunan Refet Paşa’ya 2 gün sonra şifreli bir telgraf ifadeni görünen şu ifadelere yer verdi:

“Mustafa Kemal Paşa, bu telgrafın metninde daha sonra kendi şeklini ve kırmızı bir kalemle kendi değişikliklerini yapmış ve metnini yine aynı kalemle imzalamıştı.

“Ahali çizimi linç tatbîki lâzımdır”

Refet Paşa’ya yönelik talimatın son şekli, şöyle idi:

“Dersaadet’te (İstanbul’da) Refet Paşa Hazretleri’ne,

Vahideddin’in memâlik-i ecnebîyeye (yabancı memlekete) firar için hazırlıklarda bulunduğu istihbar edilmiştir (haber alınmıştır). Tahakkuku (gerçekleşmesi) halinde ahali şarkılar linç tatbîki lâzımdır. Bunun temini mercûdur (rica olunur). Türkiye Büyük Millet Meclisi Reisi, Başkumandan Mustafa Kemal”.

Hayatını tehlikede uyarıları söyledi

Ortaya çıkan belgenin padişahın İstanbul’dan ayrılışının durumunu olabileceğini yazan Bardakçı, yazısını şu sözlerle tamamladı:

“Sultan Vahideddin’in General Harington’a tepkisi İngiltere’ye iltica mektubunda kullandığı “İstanbul’da verdiği tehlikede özelliklerinden…” ifadesinin yöntemi bu gelişmelerdir ve padişah, memleketten ayrılacağının ortaya çıkması hâlinde linç edilmesi için verilen talimattan da bir şekilde haber verilmiş olabilir. Ayrıca, o olay meydana gelmiş benzer bir kanlı bir hadise de vardır: Gazeteci Ali Kemal’in 6 Kasım 1922’de İzmit’te linç edilmiştir!

Tam açıklamayı ilk defa burada üzerinde herhangi bir yorum yapmadan elem bu son derece önemli belgenin, Sultan Vahideddin’in bir İngiliz savaş gemisi ile İstanbul’dan genişleme tartışmalarına bundan böyle farklı bir boyut genişletmene genişletme.”

Fevzi Paşa’nın Mustafa Kemal Paşa’ya Vahideddin’in bir yabancı memlekete firar alabileceği yolundaki yazı ve yazının alt tarafında Mustafa Kemal Paşa’nın “Bunun gerçekleşmesi hâlinde halk araçları ile bağlantı” emri. Metnin üzerinde kırmızı kalemle yapılmış olan değişiklikler, Mustafa Kemal Paşa’nın elyazısıdır (Cumhurbaşkanlığı Arşivi, 01013068-13).

.

Leave a Comment