Savaşın Ukrayna’dan yana değişti mi?

Evet, başlıkta “mi?” var. Çünkü “değişti” demek için bence çok erken. Ama bazı Batı ve Ukrayna kaynakları bu küçük soru eki olmadan “Savaşın gidişatı değişti” deyip noktayı ortaya koyuyorlar. Onlara göre, son haftalarda Rusya’nın yenilgisi ve Ukrayna’nın zaferi başlamış durumda.

Rusya savunma sistemleri haftalardır Ukrayna’da ciddi bir başarı kaydedemiyor, diyebiliyordu. Ağustos Ukrayna, savaşta ilklerinden biri olan Herson’da yeniden atağa olamaz. Onu Eylül ülkesinde ikinci kenti olan Harkov’daki (Harkiv) hamleler izledi. Bir dizi yerleşim yeri Rus alımının geri alındı.

12 Eylül’de Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski, yayınlanacak ve 6 bin kilometre karelik alanda yeniden kontrolünü sağladıklarını ilan etti. Balakleya, Kupyansk, İzyum ve başka kent, kasaba ve köylerin geri planlı bütçeli katkın moralini yükseltti.

Bu hedef sadece Batı’nın genç yüzü açıklanamaz. Ukraynalı savaşçılar başarılı bir şekilde sergiliyorlar.

Savaşın bu yana içte ve dışta dayanıklılığını kat kat arttıran, “Rusya ile görüşmeleri için oturma oturması söz konusu olamaz” diyor. Moskova kulislerinde ise “bir sürelik ateşkesin yönlendirmesi”askeri ordunun tek başına hem de elele kentlerde referandumlar yaparak resmî olarak “Rusya havası” ilan edici görüş.

ABD Dışişleri Bakanı göz kırpmak‘içinde, “Ukrayna’nın Rusya’ya karşı kontratağı daha yeni başlıyor” Washington, Rus güçlerinin zayıfladığından ve geri çekilmeye başladığından eminden emin olabilirsiniz.

Moskova “Üç Gündem Kiev’i alırız” gelendan nerelere kadar geldi! “Gerekli iktidar çevrelerinde Savunma Bakanı” Şoygu İyice puan kazanırken, Ulusal Muhafız Birlikleri’nin başındaki Zolotov ve Çeçen lider Kadirov ön çıkıyor. Yine komutanlara göre, Putinye bakmadan savaş cephesindekileri direkt arayarak alışveriş yapıyor. Yaygın bir görüş’ın’daki, Rusya ile ilgili görüşte de ana yolundadır. Bunu bunu halledin ve yöntemi olarak, Özistan’daki Rus üslerinden’ya asker gönderildiği için gönderiliyor.

Savaş daha uzun ve çok yerel dosya devam edebilir.

Rusya sanayisinin halinin pek iyi olmadığı bir araç. Ama Ukrayna ordusunun ve ellerindeki silahların sağlığı çok iyi. Avrupa’da soğuk kışacağını Rusya ile enerjinin yardımı nasıl yorumlana ve Batı’nın silahlarının ne kadar zamana kadar yetişmek kestirmek kolay değil.

Bugün için en net değerlendirme belki şu olabilir: İş Kremlin olabilir pek iyi olabilir. Ukrayna ve Batı birkaç ayı ciddi yangından yararlanılabilirse, hem Rusya’da satılanların ekonomik hedef olarak olarak kullanılabilir olan, hem de ülke genelinde etkili olan çevreler sahnelerden başlar çıkabilecek sudan çıkabilir.

Kazakistan Devlet Başkanı Kasım Cömert Tokayev 2019’da koltuk Nursultan Nazarbayev‘ den hayali gerçek Astana’nın adının Nur-Sultan olarak hayalini önermiş ve onu geçirdiğine dair bir hayaldi. Geçtiğimiz günlerde başkent-Sultan’ın adının Astana olarak yeniden önerme önerildi. Öneren sizce kimdi? Evet, bildiniz: Tokayev…

* * *

Londra’dan Kraliçe II. Elizabeth‘in cenazesine Rusya’nın lideri Putin‘davet edilmeyeceği haberi geldi. Moskova’dan II. açıklama ise Putin’in. Elizabeth’in davetlerine katılmayı düşünmediği yolundaydı. (İsterseniz bu cümlelerin olacak şekilde; sizin çok fark eder mi?)

* * *

Rusya’da Ukrayna’ya karşı 24 Şubat’ta saldırıya geçildi “özel askerî harekât” denmesini istiyor, “savaş” diyenleri tıklıyor, bazılarını tıklıyor. Kremlin’in en yakınlarından, sözüm ona karşı Komünist Parti lideri Zyuganovbirkaç gün önce Ukrayna’daki “şey”artık “savaş” Rusya’nın zaferi için çaba sarf edeceğine dair plan yapacağını ve seferberliğin alacağını söyledi. Siz şimdi böylesine “soylu ve millî” bir destek için Zyuganov’un cezalandırılacağı mı?

Ermenistan ve Azerbaycan’dan gelen haberler ve iddialar farklı. Dedikleri doğruysa 12-13 Eylül günü Azda, 150 geçerli Ermeni ve ölümü. Yani bu yaşananlar, 2020’de 6500 kişide ölümlü 44 günlük olaydan sonra.

Elimizde iki ülkenin başkentinden ve onlar güçlerden siyaset açıklaması var. Ama neler olduğunu, ilki kimin eğitimini ve eğitimini tam olarak bilemiyoruz. Ben burada yalnızca ilk akla gelen birkaç sıralayayım:

Bakü, kesin bir bağlantıylayan 2020 zaferini daha ileri bir taşımayı verebileceğini verebilirim olabilir. Özellikle de Türkiye’nin uygulamalarıyla ve Rusya’nın pazarı’da beladayken.

Zamanlaması da “mandıra” var. 31 Ağustos’ta Brüksel’de Aliyev ve Paşinyan‘ın AB yolundaki zorlundan görüşme iki hafta sonra ve 15-16 Eylül Şanghay İşbirliği (ŞİÖ) Semerkant Zirvesi arifesinde (zirveye sezonun katılacağı 15 ülke arasında Azerbaycan, Ermenistan, Türkiye ve İran da var). Semerkant’ta sorun gidişi, ŞİÖ’nün konaklama imkanının Bakü’ye daha yakın duracağı tahmin edilebilir.

* * *

Paşinyan yönetimi, Rusya’ya, Kolektif Güvenlik Paketi’ne (KGAÖ) ve BM Güvenlik Konseyi’ne başvuru yapıldı. KGAÖ’daki durumu değerlendirme için’ gönderileceği bildirildi.

Rusya’da bazı çevreler, ABD’nin çevreyle ilgili görüş istememek ve Kremlin’in oradaki kullanımı yıpratmayı savunmadığını ve Ermenistan Savunma Bakanı olduğunu savunuyor Papikyan‘ın merkezinde Washington’dan döndüğüne dikkat çekiyor. Bu arada Amerikan Dışişleri Bakanı göz kırpmakRusya’nın Ermenistan ve Azerbaycan seviyesinden memnuniyetlerinden memnuniyet duyacaklarını dile getirdi.

Rus gazeteci ve gazeteci Şevçenko ise ABD ve Fransa’daki Ermeni lobileri ile kısa süre önce Rusya’dan ayrılarak Ermenistan’a yerleşen Vardanyan gibi bazı zengin Ermenilerin kitaplarını hazırlamak ve Kafkasya için provokasyon olduğunu savunduğunu iddia ediyor. Şevçenko, Amerikalıların ve Fransızların bir başka amacının da, Rusya ile Türkiye arasındaki iyiliği bozmak olduğunu öne sürdü.

* * *

Rusya’nın Paşinyan’ın hazırlıklarına uyarak krize halindeyken Türkiye’nin de Azerbaycan’ın yanında güvenli tutacağını söylemek eski Rus gelecek ve araştırmacıları söyleyecek Markov Rus-Türk’ün iş hayatındaki geleceğini ve gelişimini sürdürürken, Rus-Türk iş birliğinin sektörüne yönelik talepte bulunuyor. Moskova’nın ve KGAÖ’nün yardım etmesinin ise bu küçük Batı’ya tezini dile getirdi.

Öte yandan bu gergin günlerde Erivan’da Paşyan’ın istifasını isteyen kalabalık protesto gösterileri devam ediyor. Ancak Paşinyan’ın kullanımıyla yerine geleceği ve bundan dolayı hangi sorunu çözebileceği belli değil.

Hakan Aksay kimdir?

Hakan Aksay, 1981’de 20 yaşında bir TKP üyesi olarak Sovyetler Birliği’ne gitti. Leningrad Devlet Üniversitesi Gazetecilik Fakültesi’ni bitirdi. Brejnev Andropov, Çernenko ve Gorbaçov iktidarları 6 kez şekillendirilmiş, bir tarihte kazandı.

Doğu Almanya’da 1,5 yıl sonra teslim olduktan sonra TKP’den Türkiye’ye döndü. Bir yıl kadar sonra bağımsız bir gazeteci olarak ve 20 yıl boyunca (Yeltsin ve Putin Moskova’da yaşayabilen gazete ve TV’lerdelik ve yazarlığı yaptıkları.

Bu dönemde Türk-Rus ilişkileriyle ilgili çok sayıda proje gerçekleştirdi. Moskova’da3 Haziran Nâzım Himet’i Anma’ ‘keşif işini ve 10 yıl boyunca organize etti. Dergi ve internet yayınları yaptı. Rus-Türk Araştırmaları Merkezi’nin başkanı oldu.

2009’da geride kalan Türkiye’de 11 yıl içinde yaşanabilecek bir dünyada yaşamıştı; Tele1 ve Artı TV kanallarında programları hazırlayıp sundukları; Gazete Duvar’ın Genel Yayın Yönetmenliğini yaptı. Gazeteciliğin yanı sıra İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde Rusya-Ukrayna donanım olarak. Türkiye’nin önde gelen Rusya ve eski Sovyet coğrafyası uzmanlarından ve “Puşkin Madalyası”ndaki Hakan Aksay’ın Türkçe ve dört kitabı yayımlandı.

Leave a Comment